Blok serca płodu z powodu przeciwciał SSA i SSB

Kiedy kobieta jest pozytywna dla obecności przeciwciał anty-SSA (zwanych także przeciwciałami RO) lub anty-SSB (nazywanych również przeciwciałami LA), przeciwciała te mogą przechodzić przez łożysko i wnikać do krwiobiegu dziecka, powodując u niego toczeń noworodkowy lub formę schorzenia serca płodu, zwaną blokiem serca (omówione tutaj), a także pojawienie się białej wysypki toczniowej po urodzeniu dziecka.

Wielu chorych po 4 miesiącach w przebiegu tocznia notuje trwałą remisję po zastosowaniu protokołu DLS → czytaj więcej

Na szczęście, toczeń noworodkowy występuje tylko w dwóch do trzech procent przypadków u kobiet mających przeciwciała anty-SSA lub przeciwciała anty-SSB. Chociaż przeciwciała anty-SSA i anty-SSB są najczęstszymi przyczynami pojawienia się tocznia noworodkowego, takie schorzenie występuje również u kobiet, które są pozytywne dla przeciwciał anty-RNP (chociaż znacznie rzadziej).

Bardzo rzadko zdarzają się też osobliwe przypadki, gdy wymienione przeciwciała mogą powodować problemy z sercem płodu, a zwłaszcza z układem przewodzenia elektrycznego. System przewodnictwa elektrycznego serca jest bardzo ważnym systemem nerwów. System ten powoduje, że serce bije prawidłowo, zapewniając, że bije ono dość szybko i że cztery komory uciskają się i rozluźniają w odpowiedniej kolejności, a także upewnia się, że krew jest prawidłowo transportowana w organizmie i płucach.

Najnowsze badania dowodzą, iż L-formy bakterii są przyczyną choroby

Jeśli te przeciwciała uszkodzą system przewodnictwa elektrycznego w ważnym punkcie rozwoju płodu, w konsekwencji może wystąpić trwałe uszkodzenia, powodując schorzenie, które nazywa się blokiem serca płodu. Może to doprowadzić do uporczywego bloku serca, często wymagającego używania stałego rozrusznika serca, wprowadzonego do dziecka zaraz po urodzeniu, aby zapewnić mu normalne bicie serca. Ponadto, dzieci urodzone z całkowitym blokiem serca spowodowanym toczniem noworodkowym, mogą potencjalnie zachorować na poważną chorobę serca o nazwie wsierdzie fibroelastosis, gdzie na wewnętrznej stronie serca pojawiają się ciężkie postacie blizn. Dzieci te zwykle wymagają dokonania u nich przeszczepu serca.

Niezwykle istotne jest, aby blok serca płodu został zdiagnozowany jak najwcześniej, ponieważ istnieje możliwość, że leczenie steroidami może uczynić schorzenie mniej dotkliwym. Mimo, że steroidy nie są w stanie pomóc większości takich dzieci, zwłaszcza tym z ciężkim blokiem serca, ich użycie może zapobiegać pogarszanie się stanu u płodów, u których zastosuje się je wystarczająco wcześnie. Dlatego też zaleca się, aby kobiety, które są pozytywne dla przeciwciał anty-SSA lub anty-SSB, stale monitorowały stan serca ich płodu za pomocą specjalnych testów, takich jak badania echokardiograficzne, począwszy od szesnastego do osiemnastego tygodnia ciąży.

Takie monitorowanie stanu serca dziecka jest zwykle wykonywane co tydzień, aż do około dwudziestego szóstego tygodnia ciąży, kiedy częstotliwość badań można zmniejszyć do przeprowadzania ich co drugi tydzień. Jeśli u płodu zostanie wykryty blok serca, u matki stosowane są środki steroidowe, takie jak deksametazon lub betametazon – podawane po to, aby spróbować poprawić blok serca dziecka. Raport z Włoch z roku 2012 sugeruje, że w takich przypadkach korzystne może być również stosowanie IVIG (dożylne immunoglobuliny.

Dlatego bardzo ważne jest, by kobieta, która ma toczeń, jeszcze przed ciążą dowiedziała się, czy jest ona pozytywna dla obecności przeciwciał SSA i SSB i poinformowała o tym swojego położnika gdy tylko zajdzie w ciążę. Kobiety z tymi przeciwciałami powinny być nadzorowane przez wyspecjalizowanego położnika wysokiego ryzyka i rozpocząć regularne monitorowanie akcji serca płodu w szesnastym do osiemnastego tygodnia ciąży.

Niestety, kobiety, które już urodziły jedno dziecko z toczniem noworodkowym, który spowodował blok serca płodu, zwykle są narażone na zwiększone ryzyko wystąpienia bloku serca u kolejnego dziecka. Ryzyko to wynosi około osiemnastu procent, a zatem w takich przypadkach należy bardzo ściśle monitorować stan serca płodu podczas późniejszych ciąż.

1. U dzieci dwóch do trzech procent kobiet pozytywnych dla przeciwciał SSA i SSB będzie rozwijał się toczeń noworodkowy.

2. Jedną z form tocznia noworodkowego jest wrodzony blok serca, które może być potencjalnie poddawany leczeniu, jeżeli tylko zostanie on bardzo szybko wykryty podczas ciąży.

3. Kobiety pozytywne dla tych przeciwciał powinny stale monitorować stan serca swojego płodu. Badania powinny być przeprowadzane regularnie: od szesnastego lub osiemnastego tygodnia ciąży co tydzień, aż do dwudziestego szóstego tygodnia ciąży, po upływie którego częstotliwość może być zmniejszona do przeprowadzania ich co drugi tydzień.

4. Jeśli u płodu zostanie wykryty blok serca, matka może brać sterydy, aby spróbować go wyleczyć. Korzystne mogą być również IVIG i plazmafereza.