Choroby naczyń mózgowych w toczniu

Termin „choroby naczyń mózgowych” odnosi się do wszystkich problemów związanych z naczyniami krwionośnymi w mózgu („mózgowe”, czyli odnoszące się do mózgu, i naczyniowe, czyli odnoszące się do naczyń krwionośnych). Dzieje się tak u ponad osiemnastu procent osób z toczniem. Podstawowym skutkiem choroby naczyń mózgowych jest schorzenie, które nazywa się udarem naczyniowym mózgu (lub w skrócie CVA). CVA jest nazywany popularnie po prostu udarem mózgu.

Wielu chorych po 4 miesiącach w przebiegu tocznia notuje trwałą remisję po zastosowaniu protokołu DLS → czytaj więcej

Może on być traktowany jako swoisty rodzaj „zawału mózgu”. Jest to spowodowane zmniejszeniem lub brakiem dopływu krwi do określonej części mózgu, co powoduje jej uszkodzenie i może potencjalnie spowodować, że dana część mózgu umrze. To, jakie problemy występują, zależy od tego, jaka część mózgu jest chora. Na przykład, jeśli CVA dotyka części mózgu odpowiedzialnej za ruch prawej nogi i ramienia, to u takiej osoby może rozwinąć się nagłe osłabienie po prawej stronie ciała.

Innymi częstymi objawami są: nagły początek drętwienia po jednej stronie ciała, trudności z mówieniem, trudności z utrzymaniem równowagi i utrata wzroku. Czasami może też wystąpić nagły, silny ból głowy. Ponieważ udar mózgu jest potencjalnie śmiertelny, może być skutecznie leczony tylko wtedy, jeśli terapia odbywa się bardzo szybko. W przypadku nagłego wystąpienia któregokolwiek z tych objawów, należy niezwłocznie zwrócić się do lekarza.

Najnowsze badania dowodzą, iż L-formy bakterii są przyczyną choroby

Jeśli u pacjenta wystąpią objawy udaru mózgu, ale potem rozwiążą się samoczynnie, nazywane jest to przemijającym atakiem niedokrwiennym lub w skrócie TIA. Tako stan jest też czasami nazywany „mini-udarem” w terminologii niefachowej. Jeśli ktoś ma TIA, to jest on w grupie wysokiego ryzyka możliwości zachorowania na pełnowymiarową postać CVA w przyszłości. Natychmiastowa pomoc medyczna jest wymagana tak samo, jak w przypadku samego CVA.

Pacjenci, którzy mają toczeń, są dwukrotnie bardziej narażeni na rozwój u nich CVA i TIA w porównaniu do ludzi, którzy nie mają tocznia. W rzeczywistości, choroby naczyń mózgowych, a także zawał serca i inne problemy naczyniowe, są jednymi z trzech głównych przyczyn zgonów u osób z toczniem. W rzeczywistości, po pierwszych kilku latach rozpoznaniem tocznia, najczęstszą przyczyną zgonów u pacjentów z toczniem są powikłania naczyniowe, takie jak udary mózgu i zawały serca.

Dlatego bardzo ważne jest, że ludzie, którzy mają toczeń, zrobili wszystko, co tylko możliwe, aby zmniejszyć swoje ryzyko zachorowania na te problemy. Dbanie o własne zdrowie obejmuje: utrzymywanie właściwej wagi ciała, regularne wykonywanie ćwiczeń fizycznych, nie palenie papierosów, przestrzeganie odpowiedniej diety oraz zapewnienie, że poziom ciśnienia krwi, poziom cukru i poziom cholesterolu są utrzymywane pod stałą kontrolą.

Istnieje kilka objawów, które mogą wystąpić w przebiegu CVA i TIA u osób z toczniem. Wymagane jest wykonanie wielu testów medycznych, aby określić przyczynę powstania choroby – by można było dopasować do niej odpowiednie leczenie. Jeśli lekarze podadzą pacjentowi rozcieńczalnik krwi (zwany leczeniem trombolitycznym) wystarczająco szybko, to istnieje znaczna możliwość odwrócenia ataku i zapobiegnięcia postaniu trwałego uszkodzenia mózgu.

Najlepsze rezultaty występują wtedy, gdy zabieg ten jest wykonywany w ciągu dziewięćdziesięciu minut od pierwszego pojawienia się objawów, ale może być także pomocny, jeśli zostanie podany do czterech i pół godziny od wystąpienia objawów. Zazwyczaj zostaje przeprowadzona tomografia komputerowa mózgu (seria obrazów rentgenowskich), aby upewnić się, że w mózgu nie ma krwawienia, zanim poda się lek. Dzięki podjęciu leczenia trombolitycznego, więcej niż jedna trzecia ludzi, którzy mieli udar, będzie mogła w pełni odzyskać zdrowie.

Po opanowaniu tej ostrej fazy choroby, jedną z najważniejszych rzeczy jest to, aby ustalić, co spowodowało przesunięcie. Pomaga to lekarzowi zadecydować o najlepszym sposobie leczenia i umożliwia zapobiegnięcie dodatkowych uderzeń choroby w przyszłości.

Jedną z potencjalnych przyczyn pojawiania się udarów mózgu u osób z toczniem, jest tak zwany zespół antyfosfolipidowy (APS). Około jednej trzeciej do połowy chorych na toczeń uzyskuje pozytywne wyniki dla testów wywołanych przeciwciał antyfosfolipidowych, w tym przeciwciał antykardiolipinowych, antykoagulantu tocznia, przeciwciał glikoproteiny beta-2, fałszywie dodatni wynik testu na kiłę i przeciwciał anty-fosfatydyloserynowych.

Przeciwciała te mogą czasami powodować łatwiejsze niż normalnie powstawanie skrzepów krwi i może prowadzić do tworzenia się zakrzepów krwi (czyli do choroby zwanej zakrzepicą) w tętnicach i żyłach ciała. W przypadku pojawienia się skrzepów krwi w tętnicach mózgu, mogą one spowodować zaistnienie TIA lub CVA. Niestety, gdy ktoś zachorował na TIA lub CVA wraz z zespołem antyfosfolipidowym, istnieje u niego wysokie ryzyko wystąpienia dodatkowych uderzeń choroby w przyszłości. Na APS poddaje się leki przeciwzakrzepowe, takie jak warfarynę, klopidogrel (Plavix) i aspirynę. Zwykle zaleca się, by ludzie, którzy przeszli APS, zażywali je już przez resztę ich życia.

Ludzie, którzy mają toczeń, mogą także mieć udar mózgu na skutek zapalenia naczyń, który powoduje pojawienie się stanu zapalnego naczyń krwionośnych. Zapalenie tętnicy aortalnej powoduje zmniejszenie dopływu krwi do mózgu, a także wyciek krwi z mózgu. W takim przypadku może być wykonana angiografia. Jest to rentgenowskie badanie tętnic, które powoduje rozszerzenie naczyń krwionośnych, by mogły one zostać zwizualizowane.

Badaniem alternatywnym w stosunku do angiografii będzie rezonans magnetyczny (w skrócie: MRA), który jest podobnym zabiegiem, ale odbywa się za pomocą urządzenia do MRI. Badania te mogą wykazywać sporadyczne obszary zwężenia i dylatacje (tzw. linka obserwowana przez radiologa) w tętnicach mózgowych lub powierzchnie balonowe w obrębie tętnicy (tzw. tętniak). W przypadku podejrzenia choroby naczyń, pacjentowi podaje się wysokie dawki steroidów i innych środków immunosupresyjnych, takich jak azatiopryna, mykofenolan lub cyklofosfamid. Określenie „zapalenie naczyń CNS” jest używane zbyt luźno przez wielu lekarzy. Badania pokazują, że prawdziwa choroba naczyń krwionośnych mózgu z powodu tocznia jest bardzo rzadkim zjawiskiem. Zostało to wykazane w badaniach sekcyjnych chorych, którzy zmarli z powodu neuropsychiatrycznych form tocznia.

Krwawienie na obszarze struktur mózgu może także powodować CVA lub TIA. Jest to widoczne u tych ludzi, którzy mają bardzo niską liczbę płytek krwi (tak zwana trombocytopenia) z powodu obecności tocznia. Leczenie tej choroby jest uzależnione od rodzaju terapii używanej do zarządzania toczniem oraz zwiększenia liczby płytek krwi. W sytuacjach awaryjnych, takich jak pojawienie się krwawienia, lekarze mogą zalecić transfuzję płytek krwi w celu podniesienia liczby płytek krwi. Jeżeli dana osoba bierze leki przeciwzakrzepowe, takie jak aspirynę, warfarynę (Coumadin) lub klopidogrel (Plavix), udar mózgu może wystąpić z powodu krwawienia do mózgu z powodu leku. Udar prawdopodobnie nie będzie powstawał wówczas w związku z samym tocznia. Zatrzymanie podawania leków jest krokiem podejmowanym w pierwszej linii leczenia. W przypadku warfaryny, w celu odwrócenia skutków działania substancji może być podawana witaminę K i może być wykonana transfuzja zawierająca czynniki krzepliwości krwi.

Zakrzepowa plamica małopłytkowa (w skrócie: TTP) może również spowodować CVA i TIA, powodując tym samym powstanie licznych małych skrzepów krwi w tętnicach mózgu.

Udar mózgu może również powodować twardnienie tętnic. Terminem określającym stwardnienie tętnic jest „miażdżyca tętnic” lub po prostu „stwardnienie tętnic” (te dwa terminy są często używane wymiennie). Stwardnienie tętnic pojawia się w czasie i jest główną przyczyną zawałów serca i udarów mózgu u ludzi, ponieważ ryzyko ich wystąpienia wzrasta wraz z wiekiem. Jest to pierwsza i podstawowa przyczyna śmierci ludzi w Stanach Zjednoczonych. Kiedy miażdżyca tętnic pojawia się w tętnicach mózgu, zmniejsza się tym samym przepływ krwi do obszarów mózgu objętych chorobą, w konsekwencji powodując udar.

U pacjentów, którzy mają toczeń, stwardnienie tętnic może się rozwijać w znacznie młodszym wieku niż u ludzi, którzy nie mają tocznia. Określenie „przyspieszona miażdżyca” lub „przyspieszona miażdżyca” jest często stosowane w odniesieniu do tego faktu. Ryzyko pojawienia się miażdżycy można zminimalizować przez niepalenie papierosów, kontrolowanie ciśnienia tętniczego i cukrzycy, obniżenie poziomu cholesterolu i przestrzeganie odpowiedniej diety oraz utrzymanie zdrowej wagi ciała.

Inną potencjalną przyczyną wystąpienia udaru mózgu jest zator. Zator jest to skrzep krwi, który przemieszcza się w krwiobiegu. Istnieje kilka typowych miejsc, z których mogą pochodzić zatory, w tym tętnice szyjne, aorta i serce. Aby móc odnaleźć źródeł zatorów, można wykonać specjalne badania naczyniowe, takie jak USG, MRA oraz echokardiogram. W przypadku, gdy stwierdzono źródła zatorów, podejmowane leczenie jest ukierunkowane dokładnie na to, co spowodowało konkretny zator. Jeśli jest on przykładowo spowodowany stwardnieniem tętnic lub miażdżycą tętnic, na wewnętrznej stronie tętnic znajdzie się charakterystyczna substancja.

Nagromadzenie we krwi cholesterolu zmieszanego z tą gęstą substancją może poluzować zakrzepy i spowodować ich podróż do mózgu, co z kolei może spowodować udar. Jeśli zatory są spowodowane miażdżycą, choroba jest traktowana tak, jak opisano w poprzednim akapicie. Jeśli natomiast występuje znaczne zwężenie tętnic szyjnych, konieczna może być operacja, aby je wyczyścić. Jeśli u pacjenta zdiagnozuje się wsierdzie Libmana-Sacksa, często są u niego obecne przeciwciała antyfosfolipidowe. W tym przypadku leczenie obejmuje podawanie leków przeciwzakrzepowych, takich jak warfaryna.

1. Udar mózgowy (zwany również udarem mózgu) może być traktowany jako specyficzny rodzaj „zawału mózgu”, w którym spada przepływ krwi w pewnej części mózgu, powodując trwałe uszkodzenie.

2. Najczęstsze objawy CVA obejmują nagłe osłabienie, drętwienie, trudności z chodzeniem lub mówieniem i utratę wzroku.

3. Jeżeli u jakiejś osoby rozwiną się objawy CVA, ale potem rozwiążą się na własną rękę, nazywane jest to przemijającym napadem niedokrwienia lub mini udarem.

4. W przypadku wystąpienia objawów CVA, ważne jest, aby natychmiast skonsultować się z lekarzem, ponieważ tylko szybkie leczenie może zapobiec trwałemu uszkodzeniu mózgu.

5. CVA, wraz z atakiem serca, są jednymi z głównych przyczyn śmierci u osób z toczniem, więc bardzo ważne jest, aby sumiennie kontrolować wagę ciała, ciśnienie krwi, stopień cukrzycy i poziom cholesterolu oraz nie palić papierosów, aby im zapobiegać.

6. Czasem CVA TIA mogą być związane z zespołem przeciwciał antyfosfolipidowych. W tym przypadku, konieczne jest ustawiczne leczenie lekami przeciwzakrzepowymi, takimi jak warfaryna (Coumadin).

7. Jeśli CVA jest spowodowane przeciekami w mózgu, może być spowodowane przez problemy z płytkami krwi, powstałymi z uwagi na tocznia. W tym przypadku pacjent musi być poddany transfuzji płytek krwi i powinien przyjmować sterydy. Wystąpienie takiego stanu może być też spowodowane rozrzedzeniem krwi przez leki, takie jak aspiryna, Plavix lub warfaryna (Coumadin), w którym to przypadku przyjmowanie tych leków będzie musiału zostać przerwane.