Potencjalne działania uboczne bisfosfonianów

Jak do tej pory nie zauważono możliwości pojawienia się groźniejszych działań ubocznych. Na ogół większość bisfosfonianów jest tolerowana z niewielkimi lub z żadnymi problemami. Ogólnie rzecz biorąc, skutki uboczne omawianych substancji pojawiają się właściwie niezwykle rzadko, a wspomniane leki są więc stosunkowo bezpieczne. Zawsze, gdy decydujemy się na przyjmowanie konkretnych leków, ważne jest, aby dowiedzieć się, jakie potencjalne skutki uboczne mogą one spowodować. Jednakże, bardzo ważne jest przy tym, aby zrozumieć, jak często mogą występować określone działania niepożądane.

Wielu chorych po 4 miesiącach w przebiegu tocznia notuje trwałą remisję po zastosowaniu protokołu DLS → czytaj więcej

Spośród wszystkich leków, które lekarze stosują u pacjentów z toczniem, bisfosfoniany są jednymi z najmniej znanych. Istnieje wiele pacjentów (jak M., opisywana w pierwszej części tego rozdziału), którzy odmawiają przyjmowania tych substancji. Takie przypadki są niestety napędzane przez popularne media (wiadomości, czasopisma, itp.), w których podkreśla się groźne działania niepożądane danych leków. Ważnym jest, by zdać sobie jednak sprawę z tego, że agencje prasowe, czasopisma i inne publikacje często podają takie informacje z powodu chęci przykucia uwagi odbiorcy i wywołania sensacji.

Ich zadaniem jest zarabianie pieniędzy, a im bardziej sensacyjna będzie publikowana opowieść, tym bardziej prawdopodobne jest, że ludzie będą ją oglądać, słuchać lub czytać. Bisfosfoniany w szczególności były ulubionym tematem agencji sprawozdawczych w odniesieniu do tematów medycznych. Jednakże, media często robią to w sposób niezrównoważony. Odbiorcy popularnych mediów najczęściej nie są odpowiednio przeszkoleni, w jaki sposób mają interpretować serwowane im informacje. Także pracownicy mediów najczęściej nie odbyli żadnych stosownych studiów medycznych.

Najnowsze badania dowodzą, iż L-formy bakterii są przyczyną choroby

Ilekroć masz zażywać jakieś leki, zawsze pragniesz rozważyć stosunek ryzyka do korzyści wynikających z podjęcia leczenia. Na przykład, jeśli lek może wykazywać znaczące korzyści terapeutyczne, znacznie przewyższa to potencjał możliwości pojawienia się poważnych skutków ubocznych. W takich sytuacjach zazwyczaj dobrym pomysłem jest zgoda na przyjmowanie takiego lekarstwa. Na przykład, penicylina zabija około czterystu Amerykanów każdego roku z powodu poważnych reakcji alergicznych. Jednak byłoby niezwykłe, by ktoś odmówił zażywania penicyliny przepisywanej mu przez jego lekarza.

Możliwe, że dzieje się tak dlatego, że pacjenci nie są świadomi potencjalnych skutków ubocznych przyjmowania penicyliny – ludzie nie wiedzą, że preparat ten może powodować potencjalnie poważne reakcje alergiczne. Jednakże, każda osoba podświadomie waży ryzyko i korzyści związane z kuracją danym środkiem leczniczym. Pacjent zdaje sobie sprawę, że potencjalne korzyści wykorzystania penicyliny do leczenia infekcji znacznie przewyższają możliwość uzyskania poważnych skutków ubocznych zażywania preparatu (takich jak fakt, iż każdego roku jeden na czterystu Amerykanów umiera z powodu reakcji alergicznej na penicylinę). Dlatego też większość ludzi weźmie penicylinę.

Gdy rozważa się rozpoczęcie przyjmowania bisfosfonianów do leczenia osteoporozy, należy użyć tej samej logiki. Jeśli masz osteopenię, Twoje obliczenia FRAX mogą dać bardzo szacunkowe ryzyko zachorowania na złamania kości. Jeśli u danego pacjenta doszło do ​​złamania kości w kręgosłupie, następnie można potencjalnie przewidzieć niszczące działanie złamania kręgosłupa, jak omówiono wcześniej. Jeżeli u jakiejś osoby dojdzie do złamań szyjki kości udowej, to będzie ona miała aż dwadzieścia procent szans zgonu z powodu takiego urazu.

Jeśli nie będziesz miał szczęścia, możesz mieć nawet pięćdziesiąt procent szans znalezienia się w zakładzie opieki długoterminowej (w tak zwanym domu opieki) ze względu na to, że Ty i Twoja rodzina nie będziecie w stanie odpowiednio o Ciebie zadbać. Te realistyczne, często występujące problemy, mogą pojawić się z powodu niedostatecznie wyleczonej osteoporozy. Oczywiście, nigdy nie może założyć ze stuprocentową pewnością, czy (i kiedy) dojdzie do złamania kości – nikt nie ma przecież kryształowej kuli, w której widoczna byłaby przyszłość. Jeśli jednak istnieje lek (taki, jak na przykład bisfosfonian), który wykazuje znacznie mniejszą szansę pojawienia się efektów ubocznych (co jest zgodne z prawdą), w porównaniu do możliwości wystąpienia potencjalnych złamań kości w wyniku osteoporozy, to mądrzejszym wyborem będzie zażywanie takiego leku.

Wiele efektów ubocznych omawianych leków jest łagodnych. Skutki uboczne charakteryzują się przy tym zdolnością do przemijania i odejścia, gdy przyjmowanie leku zostanie zatrzymane. Niektórzy pacjenci nie chcą przyjmować leków, ponieważ nie chcą cierpieć z powodu jakichkolwiek dolegliwości żołądkowych. Zdecydowana większość leków, w tym nawet najprostsze witaminy, może potencjalnie spowodować rozstrój żołądka. Jednakże, jest to zwykle uznawane za łagodne efekty uboczne większości preparatów. W przypadku wystąpienia dolegliwości żołądkowych, objawy te zwykle znikają wkrótce po tym, gdy lek zostanie zatrzymany. Dlaczego więc nie spróbować przyjmować polecany lek? Jeśli faktycznie wystąpi rozstrój żołądka, należy po prostu przerwać zażywanie preparatu i poinformować o tym lekarza, by mógł on przepisać coś na jego miejsce.

Nawiasem mówiąc, wcale nie staram się bagatelizować znaczenia poważnych skutków ubocznych omawianych tutaj leków. Każdy, kto miał poważne skutki uboczne z powodu jakiegoś leku, lub zna kogoś, kto miał takie problemy, może zaświadczyć, że poważne skutki uboczne istnieją w przypadku prawie wszystkich leków na receptę.

Decyzja o rezygnacji z zażywania takich środków nie powinna być jednak podejmowana pochopnie. P prostu staram się podkreślić, że zdrowszym podejściem jest umieszczenie omawianej kwestii w odpowiednim, szerszym kontekście, oceniając także wszelkie możliwe korzyści płynące z przyjmowania leku w porównaniu z tym, jak często występują objawy uboczne. Lepiej jest, aby dokształcić się na temat potencjalnych skutków ubocznych – po to, by wiedzieć, na co zwracać uwagę, i by móc od razu poinformować lekarza, jeśli wystąpi którykolwiek z nich.

Jednym z bardzo rzadko występujących potencjalnych efektów ubocznych przyjmowania bisfosfonianów jest niespecyficzne złamanie biodra. Lekarze klasyfikują ten uraz w obrębie nietypowych złamań trzonu kości udowej (zwanych również złamaniami podkrętarzowymi). Do określania tych złamań używany jest termin „nietypowe”, ponieważ urazy tego typu różnią się od typowych złamań (tak zwanych złamań międzykrętarzowych), które występują w szyjce kości udowej. Kość udowa jest dużą kością nóg, która łączy się z kością udową. Jeśli ktoś złamie swoje biodro, zaistniałe pęknięcie występuje w szyjce kości udowej, która jest zlokalizowana tuż obok stawu biodrowego, wysoko w nodze.

Jednakże, rzadkie rodzaje nietypowego złamania biodra występują poniżej kości, w głównej części kości udowej, zwanej wałem. Powoduje to silny ból w udzie i trudności ze spacerowaniem. Złamania te są głównie diagnozowane u stosunkowo młodych, aktywnych kobiet. Wspomniane rodzaje złamań rzadko natomiast opisywano u osób, które zażywały bisfosfoniany. Te rodzaje złamań szyjki kości udowej występują również u osób z osteoporozą (u których w pierwszej kolejności często jest stosowane leczenie bisfosfonianami).

Jednym z problemów takich sytuacji jest to, że tak naprawdę nie wiadomo, czy powstały uraz jest tak naprawdę efektem ubocznym zażywania bisfosfonianu, czy też nie, ponieważ te pęknięcia występują również u osób z osteoporozą. Największe badanie, w którym zajęto się tą kwestią, zostało przeprowadzone na terytorium Danii. Podczas badania przyjrzano się przypadkom 160505 pacjentów, z których 5187 zażywało alendronian. Badanie to nie wykazało żadnej różnicy w tym, jak często złamania pojawiały się u pacjentów chorujących na osteoporozę, którzy nie przyjmowali bisfosfonianu, w porównaniu do tych, którzy zażywali alendronian lub bisfosfonianamy.

W latach 1996 (wkrótce po tym, gdy Fosamax po raz pierwszy wszedł do użytku) i 2006, liczba przyjęć w szpitalach z powodu złamanych bioder zmniejszyła się z 600 na 100000 przyjęć do 400 na 100000 przyjęć. Odzwierciedla to znaczny spadek złamań szyjki kości udowej z powodu leczenia osteoporozy. W tym samym czasie, liczba nietypowych podkrętarzowych złamań szyjki kości udowej pozostała taka sama. Jeśli stosowanie bisfosfonianów mogło powodować pojawianie się tego typu złamań, w trakcie tego okresu czasu nie powinien być obserwowany wzrost liczby pacjentów z takim urazem. Jednakże, przeprowadzone w 2012 roku badania zasugerowały, że liczba atypowych złamań kości wzrosła w latach 1999 i 2010 – jednakże obserwacji tej dokonano tylko na podstawie jednego, małego badania na populacji zaledwie czterystu siedemdziesięciu siedmiu ludzi, którzy zostali przyjęci do szpitala z połamanymi biodrami.

W związku z tym, nie wiadomo do końca, czy te pęknięcia występują częściej ze względu na obecność bisfosfonianów, czy też nie, a kwestia ta z pewnością nie została jeszcze udowodniona. Jeśli efekty uboczne stosowania omawianych leków się zdarzają, to są one bardzo rzadkie, a ich wystąpienie jest najbardziej prawdopodobne po tym, gdy pacjenci przyjmują je przez wiele lat. Istnieją jednak pewne teoretyczne obawy, że długotrwałe stosowanie bisfosfonianów może potencjalnie zwiększyć wspomniane ryzyko.

Jest to póki co tylko teorią, ale możliwym jest, że u niektórych ludzi mogą się rozwijać niezwykłe obszary słabych kości podczas długotrwałego stosowania bisfosfonianów. Jednakże, jest to tylko teoria, i nie została ona do tej pory potwierdzona w badaniach. Z drugiej strony, wykonano już badania dotyczące wpływu alendronianu po dziesięciu latach kuracji, które pokazują, że preparat ten jest bezpieczny i skuteczny, a także powoduje niską liczbę efektów ubocznych i zmniejszenie przypadków złamania kości.

W tym miejscu należy także wspomnieć, iż eksperci zalecają, aby zwrócić uwagę na kuracje niektórych pacjentów, którzy mają osteoporozę, w przypadku, gdy istnieje szansa na osłabienie struktury ich kości po dłuższym okresie użytkowania jakiegoś leku. Ciągle nie ma jednej uzgodnionej metody, ale zasugerowane zostało zatrzymanie stosowania bisfosfonianów po pięciu latach kuracji u ludzi, którzy mają łagodną osteoporozę, i po siedmiu do dziesięciu latach u osób, które mają umiarkowaną lub ciężką osteoporozę. Następnie lek może być ponownie uruchomiona po upływie jednego do pięciu lat, zależnie od osoby i danych okoliczności.

Innym potencjalnym (chociaż również niezwykle rzadkim) skutkiem ubocznym bisfosfonianów jest martwica kości szczęki. Przedrostek „osteo-”- oznacza kość, natomiast termin „-necrosis” odnosi się do śmierci. Dlatego też „martwica kości” oznacza „śmierć kawałka kości”. Takie przypadki zaobserwowano przede wszystkim u pacjentów przyjmujących duże dawki bisfosfonianów w formie zastrzyków, które były aplikowane z największą częstotliwością u ludzi, którzy chorowali na raka kości. Takie przypadki rzadko opisywano jednak u osób leczonych bisfosfonianami z powodu osteoporozy. Ujmując to w dłuższej perspektywie czasowej, szacuje się, że wspomniane działanie niepożądane występuje tylko u jednej na każde sto tysięcy do stu sześćdziesięciu tysięcy osób, które biorą bisfosfoniany z powodu leczenia ich osteoporozy.

W związku z tym, można powiedzieć, że naprawdę jest to bardzo rzadkim działaniem niepożądanym, zwłaszcza w porównaniu do tego, jak poważne problemy często może powodować nieleczona osteoporoza. W rzeczywistości, martwica kości szczęki występuje niezwykle rzadko u osób, które biorą bisfosfoniany w kuracji osteoporozy (z wyłączeniem tych, którzy używają dużych dawek preparatu w leczeniu raka kości). Omawiane działanie niepożądane jest taką rzadkością, że często nawet nie jest wymieniane jako potencjalny efekt uboczny. FDA zorganizowała specjalne spotkanie na ten temat we wrześniu 2011 roku. Podczas spotkania omawiano kwestie potencjalnych skutków ubocznych zażywania bisfosfonianów. Eksperci stwierdzili, że „nie ma jasnych dowodów obecności wyraźnego ryzyka dla rozwoju martwicy kości szczęki z powodu zażywania tych leków”.

Podczas martwicy kości, mała część kości żuchwy umiera (z medycznego punktu widzenia tworzy się w nich tak zwana martwica). Osoba, u której rozwija się martwica kości, odczuwa dyskomfort w szczęce i ma otwarte rany w dziąsłach. Takie objawy są najczęściej obserwowane u osób po zabiegach stomatologicznych, takich jak usuwanie zębów i inne rodzaje zabiegów stomatologicznych. Choć takie sytuacje są bardzo rzadkie, zaleca się, aby utrzymywana była prawidłowa higiena jamy ustnej, przestrzegane były regularne wizyty kontrolne u stomatologa oraz wykonywane było regularne szczotkowanie i nitkowanie zębów.

Ponadto, jeśli planuje się jakiekolwiek poważne procedury dentystyczne, to zaleca się, aby były one wykonane przed uruchomieniem zażywania tych leków (oczywiście, jeśli jest to możliwe). Jeśli ktoś przyjmował bisfosfoniany przez okres trzech lat lub dłużej, a następnie wymaga poważnej procedury stomatologicznej, niektórzy lekarze zalecają zatrzymanie zażywania bisfosfonianu na trzy miesiące przed planowanym zabiegiem, a następnie wznowienie zatrzymanej kuracji zagojeniu się ran. Jednakże, jest to kontrowersyjne zalecenie.

Innym potencjalnym efektem ubocznym przyjmowania bisfosfonianów są bóle mięśni, stawów i kości. Chociaż jest to podobno bardzo rzadki efekt uboczny, niektórzy eksperci zadają sobie pytanie, czy naprawdę mogą zaistnieć takie sytuacje stanie (chociaż zdarzają się one niezbyt często). Sam miałem w mojej karierze lekarskiej kilku pacjentów, którzy byli przekonani, że to ich ból kości był spowodowany zażywaniem bisfosfonianów. Na szczęście, problem ten został rozwiązany po odstawieniu preparatu.

Ponadto, kwas zolendronic (Reclast) może spowodować potencjalną reakcję grypopodobną w ciągu dwudziestu czterech do siedemdziesięciu dwóch godzin po zażyciu leków. Użyłem określenia „grypopodobną”, ponieważ może ona powodować bóle mięśni i stawów, a także niską gorączkę – a zatem objawy podobne do tych, w jakich może przejawiać się grypa. Zażywanie paracetamolu (Tylenol) po infuzji może zmniejszyć szanse na występujące tych objawów lub uczynić je łagodniejszymi i łatwiejszymi do zaakceptowania. Jeśli wystąpienie omawianych działań niepożądanych miało miejsce w trakcie pierwszego wlewu preparatu, wydaje się być bardzo nietypowym ponowne doświadczenie omawianych skutków ubocznych podczas drugiej aplikacji leku.