Suche oczy (gruczoły łzowego i gruczoły Meiboma) w toczniu

Gdy zespół Sjogrena powoduje zapalenie i uszkodzenie gruczołów wydzielających łzy (gruczołów łzowych), skutkuje to zmniejszeniem produkcji łez. Łzy są bardzo ważne dla powlekania jasnej części oka (rogówki) ochronną substancją. Łzy pozwalają też powiekom na wygodne poruszanie się na rogówce.

Wielu chorych po 4 miesiącach w przebiegu tocznia notuje trwałą remisję po zastosowaniu protokołu DLS → czytaj więcej

Jeśli więc Twoje oko jest zdrowe, łzy powinny znajdować się w Twoich oczach przez cały dzień, każdego dnia, a nie tylko podczas płaczu. Łzy utrzymują rogówkę odpowiednio nawilżoną i chronią ją przed zanieczyszczeniem i urazami. Określenia medyczne, często stosowane w odniesieniu do suchych oczu, obejmują: „zespół suchego oka” („kerato-” odnosi się do rogówki, a „suchość” oznacza „sucha”, więc oznacza to zapalenie rogówki i spojówki oka wskutek wysuszenia),” oraz „syndrom dysfunkcji nawilżania oczu”. Określenia te są stosowane zamiennie i odnoszą się do tego samego schorzenia.

Oprócz zmniejszenia wytwarzania łez z gruczołu łzowego, zespół Sjögrena powoduje również nieprawidłowości w obrębie gruczołów Meiboma. Gruczoły Meiboma znajdują się na brzegu powiek i służą wydzielaniu tłustej warstwy o nazwie meibum, która pokrywa oczy, aby zmniejszyć ich parowanie. Meibum smaruje również oczy, pozwalając powiekom, aby przesuwały się jeszcze bardziej gładko po gałkach ocznych.

Najnowsze badania dowodzą, iż L-formy bakterii są przyczyną choroby

Dzięki mniejszej produkcji meibum, warstwa ochronna paruje szybciej, co jest szczególnie problematyczne u osoby, która ma zespół Sjogrena, ponieważ u niej jest już produkowana zmniejszona ilość samych łez. Ponadto, substancja służąca do smarowania oczu staje się mniej oleista, co przyczynia się do całkowitej suchości oczu. Połączenie mniejszej produkcji łez przez gruczoły łzowe i szybsze odparowywanie substancji ochronnej z powodu zmniejszonej produkcji tłustej warstwy meibum, a także jej braku odpowiednio tłustego smarowania oczu – wszystko to może spowodować poważne problemy ze smarowaniem gałki ocznej oraz zasłaniającej ją powieki.

Objawy suchego oka w zespole Sjögrena:
– suche, piaszczyste oczy,
– pojawianie się ciał obcych w oku,
– zaczerwienienie białej części oka (zwanej twardówką),
– rozmazany obraz,
– światłowstręt (nietolerancja światła),
– grube, gęste wydzieliny ropne w oczach, zwłaszcza przy pierwszym – – przebudzeniu ze snu,
– trudności z otwarciem oczu w godzinach porannych z powodu suchości narządu,
– czerwone, delikatne powieki (zapalenie powiek).

Najczęstsze objawy suchego oka obejmują uczucie chropowatości w oczach. Pacjent czuje się jak, jakby w jego oczach znajdował się jakiś obcy obiekt. Równie częstym objawem jest pojawienie się gęstej, ropnej wydzieliny w wewnętrznej części oka, zwłaszcza po pierwszym wybudzeniu. U pacjentów z omawianym schorzeniem powtarza się również zaczerwienienie i pieczenie w oczach. Podczas snu jest też zwykle wytwarzanych mniej łez, zatem suchość oczu jest szczególnie wyczuwalna, gdy pacjent po raz pierwszy się obudzi. Suchość oczu jest ważnym problemem, dlatego też należy go zidentyfikować, zdiagnozować i leczyć.

Nieleczony, może potencjalnie spowodować trwałe uszkodzenie rogówki, a to z kolei może zainicjować trwałe problemy z widzeniem. Zazwyczaj objawy suchego oka pogłębiają się bardzo powoli, w ciągu kilku do wielu lat. Jeśli jedna zauważysz u siebie którykolwiek z tych objawów, to należy poinformować o nich lekarza raczej prędzej niż później.

Od czasu do czasu, lecz niezbyt często, zespół Sjogrena może również powodować zapalenie gruczołu łzowego oka, znajdującego się na zewnętrznej górnej części oka. W gruczole tym może powstać obrzęk ze względu na stan zapalny. Jeśli to nastąpi, na górnej powiece zewnętrznej pojawi się opuchlizna.

Powieki osoby, która ma zespół Sjogrena, poruszają po mniej nasmarowanych powierzchniach, dlatego też część skóry powiek może stać się podrażniona, wywołując stan nazywany zapaleniem powiek (zobacz: zapalenie powiek). Powieki mogą stać się wówczas bolesne i przybrać czerwonawy kolor. Często towarzyszy temu również uczucie ziarnistości w oczach wraz z pewnym zaburzeniem ich funkcjonowania.

Diagnozowanie zespołu suchego oka może być wykonywane na wiele różnych sposobów. Jedno z tych badań nosi nazwę testu Schirmera. Podczas tego badania, niewielki pas jałowego materiału znajduje się pod dolną powiekę, a część z niego zwisa poza oko. Osoba otwiera lub zamyka oczy na pięć minut. Chociaż podczas testu mogą się pojawić pewne lekkie podrażnienie, to zabieg ten jest w zupełności bezbolesny. Po pięciu minutach, papier zostaje usunięty z oczu i ilość papieru, która jest zwilżona łzami, jest mierzona w milimetrach.

Jeżeli warstwa łez jest mniejsza niż pięć mm papieru, to wynik badania uważa się za nieprawidłowy. Innym testem jest test plam Rose Bengal. Jest to wykonywane przez lekarza okulistę (ewentualnie okulistę lub optyka). Kilka kropel barwnika Rose Bengal jest aplikowane do oczu, a następnie oczy badane są za pomocą specjalnego przyrządu, zwanego lampą szczelinową. Jeśli istnieje jakiekolwiek uszkodzenie rogówki z powodu suchości oczu, lekarz będzie widział, że na gałce ocznej pojawiają się różnice w kolorze ze względu na barwienie różem bengalskim. Ta plama jest oczywiście tymczasowa i szybko znika.

Kolejnym testem, za pomocą którego można zmierzyć zespół suchego oka, jest test „czasu przerwania łzowego”, także wykonywany przez okulistę lub optyka. Podczas tego badania, do oczu aplikowana jest specjalna ciecz zawierająca tak zwaną fluoresceinę. Fluoresceina jest cieczą o limonkowej barwie, która sprawia, że łatwiej jest zobaczyć warstwy łez na powierzchni oka. Następnie, osoba poddawana badaniu nie może mrugać, gdy lekarz będzie oglądał zabarwienie jej łez. Gdy lekarz zaczyna widzieć suche plamy, pojawiające się na powierzchni oka, to jest czas oznaczany jako moment przerwania łzowego. Im więcej łez, i lepsza jakość tych łez, tym dłuższy będzie ten wskaźnik. Normalnie powinno trwać dłużej niż dziesięć sekund, zanim suche plamy zaczną pojawiać się w oku.

Ludzie, którzy mają syndrom Sjogrena, mogą zrobić naprawdę wiele rzeczy, aby pomóc sobie w różnych problemach z suchością oczu. Niektóre z przeprowadzonych dotychczas badań sugerują, że stosowanie suplementów medycznych, które są bogate w kwasy tłuszczowe omega-3, może być korzystne, a co najmniej jedno badanie medyczne potwierdza ich skuteczność. Kwasy tłuszczowe omega-3 mogą być dostarczane organizmowi w oleju rybnym i oleistych nasionach lnu.

Jeżeli suchość oczu nadal jest znacznym problemem nawet przy użyciu tych środków, lekarze mogą spróbować innych środków, aby pomóc ulżyć pacjentowi. Bardzo przydatna może być na przykład terapia za pomocą leków na receptę o nazwie cyklosporyna (Restasis). Cyklosporyna jest lekiem immunosupresyjnym. Jedna kropla preparatu jest umieszczana w każdym oku dwa razy dziennie. Restasis zmniejsza ilość stanów zapalnych w gruczołach łzowych i gruczołach Meiboma, pozwalając im produkować więcej łez i meibum – tak, że oczy i powieki są lepiej nasmarowane.

Jeśli jednak również i ta metoda nie zadziała, kolejna interwencja wiąże się z wstawieniem przez okulistę małych korków w przewodach oczu (kanalikach łzowych). Kanały łzowe (patrz: kanaliki łzowe) znajdują się na wewnętrznej, dolnej części każdego oka. Podczas wykonywania zabiegu, okulista podłącza przewody, przez które łzy będą odpływać z oczu wolniej, dzięki czemu zwiększy się ich ilość, a oczy staną się bardziej wilgotne.