Toczeń noworodkowy

Jak już wspomniano w części dotyczącej bloku serca płodu, kobiety, które są pozytywne dla obecności przeciwciał anty-SSA lub anty-SSB, posiadają dwa do trzech procent szans na urodzenie dziecka z toczniem noworodkowym, albo na pojawienie się u dziecka embrionalnej formy bloku serca lub wysypki toczniowej (skórny toczeń rumieniowaty noworodków). Liszaj skórny u noworodków występuje w wyniku reakcji przeciwciał anty-SSA i przeciwciał anty-SSB ze skórą niemowlęcia.

Wielu chorych po 4 miesiącach w przebiegu tocznia notuje trwałą remisję po zastosowaniu protokołu DLS → czytaj więcej

Wysypka jest rzadko widoczna od razu w chwili urodzenia; u większości dzieci wymaga ekspozycji skóry na promieniowanie ultrafioletowe, zanim się pojawi. Może to nastąpić wkrótce po urodzeniu dziecka lub nawet kilka tygodni lub kilka miesięcy później (średnio, raz pierwszy zmiany na skórze stają się widoczne sześć tygodni po urodzeniu). Wysypka jest podobna do podostrego skórnego tocznia, zarówno pod względem wyglądu, jak i ze względu na wyniki biopsji.

Powoduje ona pojawienie się na skórze czerwonych obszarów o kołowym kształcie, w szczególności widocznych na twarzy (zwłaszcza wokół oczu) i na skórze głowy. Najważniejszą częścią leczenia takiego schorzenia jest ochrona dziecka przed światłem i korzystanie z ochrony przeciwsłonecznej. Przeciwciała anty-SSA i anty-SSB mogą zniknąć z systemu odpornościowego dziecka w ciągu sześciu do ośmiu miesięcy. Dlatego skórny toczeń noworodkowy zazwyczaj nie zanika aż do ósmego miesiąca życia. Choroba zwykle nie pozostawia znacznych blizn na skórze, ale może pozostawić niektóre łagodne przebarwienia.

Najnowsze badania dowodzą, iż L-formy bakterii są przyczyną choroby

Kobiety, które urodziły dziecko z noworodkowym toczniem skórnym, mają dużą szansę na urodzenie kolejnego dziecka również posiadającego toczeń noworodkowy. Blisko pięćdziesiąt procent późniejszych ciąż ma szansę być związanymi z jakąś formą tocznia noworodkowego. Wykazano występowanie bloku serca płodu u osiemnastu procent kobiet w ciąży, a u trzydziestu procent kobiet zdiagnozowano nawrót skórnego tocznia noworodkowego. Dlatego matka, która urodziła dziecko ze skórnym toczniem noworodkowym, musi być bardzo czujna w przypadku wszystkich późniejszych ciąż, ponieważ istnieje duże ryzyko na powrócenie u kolejnego dziecka nie tylko toczniowego zaangażowania skóry, ale również zaangażowania w chorobę jego serca.

Dziecko, które urodziło się z blokiem serca spowodowanym toczniem noworodkowym, może wymagać wszczepienia mu specjalnego rozrusznika serca, aby można było dzięki temu utrzymać normalne bicie serce. Jest to wymagane u ponad sześćdziesięciu pięciu procent dzieci urodzonych z wrodzonym blokiem serca – zwłaszcza, jeśli występuje u nich blok serca trzeciego stopnia. W rzadkich przypadkach może być również konieczne wykonanie przeszczepu serca – zwłaszcza, jeśli u dziecka istnieje schorzenie zwane wsierdziem fibroelastycznym lub pojawia się niewydolność serca z powodu zapalenia mięśnia sercowego.

Ogólnie rzecz biorąc, większość dzieci urodzonych z blokiem serca płodu będzie się miała dobrze. Jednakże, niestety około dwadzieścia procent z nich umrze w wyniku tej choroby. Dzieje się to zwykle u tych dzieci, którzy mają całkowity blok serca, lub u tych, które mają wsierdzie fibroelastyczne lub kardiomiopatię powstałą z powodu zapalenia mięśnia sercowego.

Badania przeprowadzone w roku 2010 zasugerowały, że jeśli matka bierze hydroksychlorochinę (Plaquenil) w czasie ciąży, może to zmniejszyć ryzyko wystąpienia u jej dziecka tocznia noworodkowego. W badaniu tym oceniano grupę noworodków z blokiem serca płodu spowodowanym toczniem noworodkowym. Jedynie czternaście procent matek brało hydroksychlorochinę w czasie ciąży. Jest to jednak tak naprawdę dopiero pierwsze badanie tej konkretnej kwestii i koniecznie musi być uzupełnione badaniami dodatkowymi. Jednakże, istnieje jeszcze jedno dodatkowe badanie, pokazujące znaczenie przyjmowania hydroksychlorochiny w trakcie całej ciąży, u kobiet, które mają toczeń.

Istnieje kilka rzadszych powikłań tocznia noworodkowego, które zasługują szczególną uwagę oraz na wzmiankę w tym miejscu. Sporadycznie może wystąpić zapalenie wątroby (patrz: zapalenie wątroby), powodując zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych (wykrywalne w badaniach krwi), a czasami powiększenie wątroby, a nawet żółtaczkę (żółtawe zabarwienie skóry i białek oczu). Może także wystąpić zmniejszenie liczby płytek krwi (trombocytopenia) i białych krwinek (leukopenia). Wszystkie te problemy wydają się rozwiązywać bez generowania długotrwałych efektów ubocznych.

1. Dwa do trzech kobiet, które mają pozytywne wskaźniki na obecność przeciwciał SSA i SSB, będzie mogło urodzić dziecko z toczniem noworodkowym.

2. Toczeń noworodkowy rumieniowaty powoduje pojawienie się czerwonej wysypki na skórze, szczególnie na twarzy i głowie. Zmiany skórne są jeszcze bardziej widoczne po wystawieniu skóry na działanie światła ultrafioletowego.

3. Noworodkowy toczeń rumieniowaty traktuje się przede wszystkim regularnym stosowaniem odpowiedniej ochrony przeciwsłonecznej.

4. Noworodkowy skórny toczeń rumieniowaty odchodzi samoczynnie od szóstego do ósmego miesiąca życia dziecka. Dzieje się tak ze względu na eliminację u dziecka przeciwciał anty-SSA oraz przeciwciał anty-SSB, obecnych w ciele matki.

5. Jeśli dziecko urodzi się z toczniem noworodkowym, powodującym powstanie u niego bloku serca, u większej niż sześćdziesiąt pięć procent przypadków będzie potrzebny stymulator (rozrusznik) serca (zwykle stosuje się go dla bloku serca trzeciego stopnia).

6. W cięższych przypadkach bloku serca może być nawet potrzebny przeszczep serca – zwłaszcza, jeśli u dziecka występuje zapalenie mięśnia sercowego lub obecne jest tak zwane wsierdzie fibroelastosis.

7. Obecność tocznia noworodkowego rzadko może spowodować zapalenie wątroby lub obniżenie poziomu krwinek. Objawy tych schorzeń zwykle przemijają do ósmego miesiąca życia dziecka.

8. Jeśli matka urodzi jedno dziecko ze skórnym toczniem noworodkowego, ma blisko pięćdziesiąt procent szans na posiadanie drugiego dziecka z toczniem noworodkowym (chorującego albo na blok serca płodu, albo na noworodkowy toczeń skóry).

9. Przyjmowanie hydroxychloroquine (Plaquenil) w czasie ciąży może zmniejszyć ryzyko urodzenia dziecka z wrodzonym blokiem serca płodu spowodowanym toczniem noworodkowym.